Z Kuşağının Siyasi Eğilimleri: Dirilen Kemalizm

22 Aralık 2025 tarihinde yazdığım “Z Kuşağı’nda Siyasi Eğilimler” adlı yazımın ikinci alt başlığında “Kemalizmin Yeniden Yükselişi: Anti-Emperyalist ve Özgürlükçü Vatanseverlik” konusunu biraz açalım istedim. O yazıda gençlikteki genel siyasal eğilimleri –seküler-Kemalist milliyetçilik, sosyalist mücadele ve yeni nesil milliyetçilik alt başlıklarıyla kısa kısa ele almıştım. 20 Şubat 2026 tarihinde ise, “Gelenekten Kopuş: Türkiye’de Z Kuşağı’nda Yükselen Üçüncü Dalga Milliyetçilik” konusunu gazetemizde eleştirlerinize sunmuştum.

Türkiye’de gençlik arasında Kemalizmin yeniden yükselişi, son yıllarda dikkat çeken en çarpıcı siyasal dönüşümlerden biri haline geldi. Özellikle Z kuşağı olarak adlandırılan gençler, Atatürk’ün mirasını tarihsel bir nostalji olmaktan çıkarıp, güncel bir mücadele aracı olarak yorumluyor. Bu yeni yorum, anti-emperyalist bir duruşla özgürlükçü vatanseverliği birleştiriyor ve gençlerin adaletsizlik, hukuksuzluk ve ayrımcılığa karşı çıkışını temsil ediyor.

Ekonomik Kriz ve Kimlik Arayışı Kemalizmi Güncel Kılıyor

Pandemi sonrası ekonomik belirsizlikler, artan işsizlik, nepotizm ve statü kaygısı, gençleri geleneksel parti sadakatinden uzaklaştırdı. İstanbul Gençlik Araştırmaları Merkezi’nin 2024-2025 dönemine ait çalışmaları ve sosyal medya analizleri, gençlerin “kendini genç hissetmeme” duygusunu yoğun yaşadığını gösteriyor. Bu ortamda Atatürk’ün laiklik vurgusu ve anti-emperyalist çizgisi, yalnızca bir tarih dersi değil; güncel bir güvence haline geliyor.

Gençler için vatanseverlik artık soyut bir kavram değil:

Hukuksuzluğa karşı durmak,
Eşit yurttaşlık talebi,
Ayrımcılığa ve otoriter uygulamalara direniş

anlamına geliyor. Bu bağlamda Kemalizm, özgürlük ve hukuk devleti arayışının doğal taşıyıcısı olarak yeniden yorumlanıyor. Üniversite kampüslerinde, mezuniyet törenlerinde veya sosyal medyada görülen “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” pankartları, bu tepkisel ama özgürlükçü yaklaşımın somut yansımaları.

Anti-Emperyalizm ve Laiklik: Güncel Bir Savunma Hattı

Atatürk’ün anti-emperyalist vurgusu, gençler tarafından dış güçlere bağımlılık, ekonomik sömürü ve ulusal onurun zedelenmesi gibi güncel sorunlara uyarlanıyor. Pandemiyle birlikte sosyalleşme fırsatlarını kaybeden, ekonomik krizle geleceğini riske atan bir kuşak, milli kimliği bir savunma kalkanı olarak görüyor. Ancak bu kalkan, din temelli geleneksel milliyetçilikten farklı olarak seküler ve laik bir zeminde yükseliyor.

Araştırmalar (örneğin Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün Milliyetçilik Haritası ve çeşitli gençlik anketleri), gençlerde geleneksel Ülkü Ocakları bağının zayıfladığını, buna karşılık Atatürk posterleri, laik cumhuriyet değerleri ve anti-emperyalist söylemin ön plana çıktığını doğruluyor. Birçok genç, “Türk’ün öz yurdunda ezildiğini” hissederek Kemalist çizgiye kayıyor; bu kayış, yeni nesil milliyetçilikle paralel yürüyor.

Özgürlükçü Vatanseverlik: Değerler Üzerinden Siyaset

Z kuşağının en belirgin özelliği, parti sadakatinin zayıflaması ve değerler odaklı siyaset yapması. Dijital çağın etkisiyle sosyal medyadan beslenen gençler, hızlı tepki veriyor ve faydacılıkla hareket ediyor. Bu nedenle Kemalizm, kimlikten ziyade şu değerleri temsil ediyor:

Laiklik ve eşitlik,
Anti-emperyalist bağımsızlık,
Hukuk ve adalet talebi.

ODTÜ gibi üniversitelerde gözlemlenen siyasallaşma, bu özgürlükçü vatanseverliğin somut örneklerini veriyor. Gençler, “Beton Kemalizm” diye adlandırdıkları katı bir çizgiden ziyade, demokratik ve özgürlükçü bir yorumu benimsiyor.

Z Kuşağı’nda Kemalizm: Somut Örnekler ve Yansımalar

Z kuşağının Kemalizmi sahiplenmesi, soyut bir ideoloji olmaktan çıkıp günlük eylemlere, sosyal medya paylaşımlarına ve üniversite ortamlarına yansıyor. İşte bazı çarpıcı örnekler:

Mezuniyet törenlerinde pankartlar ve semboller: Özellikle ODTÜ gibi üniversitelerde 2024-2025 mezuniyet törenlerinde öğrenciler, Atatürk fotoğrafları taşıyan kortejler düzenliyor. Pankartlarda “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” gibi ifadeler sıkça yer alıyor; bu, hem ulusal kimlik vurgusu hem de güncel adaletsizliklere (örneğin diploma iptalleri, otoriter müdahaleler) karşı bir direniş sembolü olarak kullanılıyor. Gençler, Türk bayrağı ve Atatürk portreleriyle kortej yürüyüşleri yaparak laik ve özgürlükçü bir vatanseverliği sergiliyor.
Sosyal medya ve sokak röportajları: X Platformu, TikTok, Instagram ve YouTube gibi platformlarda Z kuşağı gençleri, Atatürk’ü “emanet” olarak gördüklerini vurgulayan videolar paylaşıyor. Sokak röportajlarında “Atatürk bu ülkeyi bize emanet etti” diyen gençler, siyasilerin ayrıştırıcı diline tepki göstererek laiklik ve eşitlik vurgusu yapıyor. Bu içerikler, milyonlarca izlenmeye ulaşıyor ve gençlerin anti-emperyalist duruşunu pekiştiriyor.
Üniversite ve lise eylemleri: Protesto gösterilerinde (örneğin proje okulları eylemleri veya genel adalet talepli eylemlerde) Atatürk temalı pankartlar ve dövizler öne çıkıyor. Gençler, “Türk’ün öz yurdunda ezildiğini” ifade ederek Kemalist değerleri, nepotizm ve hukuksuzluğa karşı bir kalkan olarak kullanıyor. Araştırmalarda gençlerin kendilerini “Türk milliyetçisi Kemalist” olarak tanımlaması yaygınlaşıyor.

Z Kuşağı Röportajlarından Seçmeler: Gençlerin Kendi Sesleri

Son dönem sokak röportajları ve video içerikleri, Z kuşağının Kemalizm’e bakışını doğrudan yansıtıyor. İşte bazı öne çıkan örnekler (YouTube, TikTok ve sosyal medya röportajlarından derlenmiş alıntılar ve özetler):

Bir Yurttaş TV sokak röportajında genç bir Z kuşağı üyesi şöyle diyor: “Atatürk bu ülkeyi bize emanet etti! Biz de bu emaneti korumak için buradayız. Laiklik olmadan özgürlük olmaz, emperyalizme boyun eğmek de kabul edilemez.” Bu ifade, gençlerin Atatürk’ü güncel bir bağımsızlık ve adalet sembolü olarak gördüğünü netleştiriyor.
Başka bir röportajda (sokak röportajı kanallarından biri) üniversite öğrencisi bir genç: “Atatürk en büyük özgürlükçüydü. Bugün gördüğümüz hukuksuzluklara, ayrımcılığa karşı duruşu tam da onun anti-emperyalist ve laik çizgisiyle örtüşüyor. Biz onun askerleriyiz, ama beton gibi katı değil; özgürlükçü bir şekilde.”
19 Mayıs temalı bir röportaj serisinde Z kuşağı gençleri: “Gençlik olarak ülkeye sahip çıkmak için Atatürk’ün emanetini sahipleniyoruz. Emperyalizm mahv olana dek mücadele etmek onun sözü, biz de bunu yaşıyoruz.”Bu, anti-emperyalist vurgunun gençlerde nasıl canlı tuttuğunu gösteriyor.
Bir TikTok videosunda genç bir konuşmacı: “Atatürk’ü örnek alacağız, demokrasi ilkelerini rehber yapacağız. Bu ülke bizim, geleceği biz inşa edeceğiz – laik, eşit ve bağımsız.”

Bu röportajlar, gençlerin tepkisel öfkesini umuda dönüştürdüğünü ve Kemalizmi nostalji değil, aktif bir direniş aracı olarak gördüğünü kanıtlıyor. Sosyal medyada viral olan bu içerikler, Z kuşağının sesini milyonlara duyuruyor.

Sonuç: Tepkisel Ama Umutlu Bir Nesil

Bugün Türkiye’de gençlik, siyaseti bir hayatta kalma mücadelesi olarak görüyor. Kemalizmin yeniden yükselişi, bu mücadelenin önemli bir parçası: Anti-emperyalist, laik ve demokratik bir vatanseverlik arayışı. Ekonomik kriz ve adaletsizlik karşısında umutsuzlaşan gençler, Atatürk’ün mirasını güncel bir direniş aracı olarak yeniden sahipleniyor.

Kısacası, Z kuşağının Kemalizme sarılışı bir geriye dönüş değil; geleceğe doğru atılmış cesur bir adımdır. Krizin derinliğinde umutsuzluğa kapılmak yerine, Atatürk’ün anti-emperyalist ve laik mirasını güncel bir kurtuluş reçetesi olarak yeniden yazıyorlar. Bu gençlik, hukuksuzluğun gölgesinde ezilmektense, eşitlik ve özgürlük bayrağını yüksekte tutmayı seçiyor. Tepkisel öfke, yerini yapıcı bir umuda bırakıyor…